Warmtewiel, platenwisselaar of twincoil: lees wat warmteterugwinning in een LBK oplevert, wat verplicht is en wanneer een warmtepomp in de LBK past.
Een luchtbehandelingskast met warmteterugwinning haalt warmte uit de afgezogen lucht en geeft die af aan de verse buitenlucht. Voor nieuwe gebalanceerde ventilatie-units in niet-residentiële toepassingen is dat sinds 2016 verplicht, en sinds 2018 met een thermisch rendement van minimaal 73%. Een LBK met warmtepomp gaat een stap verder: die verwarmt of koelt de lucht ook, zonder gasketel. In dit artikel leest u welke typen warmteterugwinning er zijn, wat ze opleveren en wanneer een warmtepomp in of bij de LBK de juiste keuze is.
Bij ventilatie gaat warme lucht naar buiten en komt koude lucht binnen. Zonder terugwinning moet al die buitenlucht volledig worden opgewarmd. Een warmtewisselaar in de LBK draagt de warmte van de afvoerlucht over aan de toevoerlucht, zonder dat de twee luchtstromen bewust worden gemengd. In de zomer werkt dat andersom: de koelere binnenlucht koelt de warme buitenlucht voor.
De Europese Ecodesign-verordening 1253/2014 eist sinds 1 januari 2016 dat elke nieuwe gebalanceerde ventilatie-unit voor niet-residentiële toepassingen warmteterugwinning heeft. Sinds 1 januari 2018 geldt een thermisch rendement van minimaal 73%. Voor een twincoil-systeem is dat minimaal 68%. Ook een thermische bypass is verplicht, zodat de terugwinning kan worden omzeild als die niet gewenst is.
Warmtewiel
Een draaiend wiel neemt warmte op uit de afvoerlucht en geeft die af aan de toevoerlucht. RVO noemt een rendement van ongeveer 70%, vakbladen noemen tot 85%. Een sorptiewiel draagt ook vocht over, wat in de winter droge lucht beperkt. Door het draaien kan een klein deel van de afvoerlucht meekomen naar de toevoer. Fabrikanten beperken dat met een spoelsector. Een wiel bouwt compact en heeft normaal geen last van bevriezing.
Platenwisselaar
De luchtstromen lopen langs elkaar door kanalen van dunne platen. Een kruisstroomwisselaar haalt volgens vakblad E&W Installatietechniek 65 tot 75%, een tegenstroomwisselaar tot 90%. Er is geen of nauwelijks lekkage tussen de luchtstromen. Een platenwisselaar maakt de kast langer en vraagt bij vorst een ontdooiregeling.
Twincoil-systeem
In de toevoer en de afvoer zit een batterij, verbonden met een leidingcircuit met een water-glycolmengsel. RVO noemt een rendement van ongeveer 60%, hoogrendement-uitvoeringen halen meer. De luchtstromen zijn volledig gescheiden en de toevoer- en afvoerkast kunnen op verschillende plekken in het gebouw staan. Dat maakt twincoil geschikt voor zorg, voedingsmiddelenindustrie en bestaande gebouwen waar de kasten niet naast elkaar passen.
Hoeveel u bespaart, hangt af van het debiet, de draaiuren, het rendement en de energieprijs. Klimapedia (TU Delft) noemt een vermindering van het ventilatieverlies met 40 tot 80%, afhankelijk van het type. Voor een bestaand gebouw met mechanische toe- en afvoer zonder terugwinning staat het toevoegen van warmteterugwinning op de Erkende Maatregelenlijst. Valt u onder de energiebesparingsplicht, dan is deze maatregel verplicht als een twincoil-systeem inpasbaar is.
Er zijn twee manieren om een warmtepomp met een luchtbehandelingskast te combineren.
Geïntegreerde warmtepomp
De warmtepomp zit in de kast zelf. Verdamper en condensor liggen in de luchtstromen, bijvoorbeeld na een warmtewiel. De warmtepomp haalt warmte uit de afvoerlucht, die warmer is dan de buitenlucht. De kast verwarmt en koelt zonder aparte buitenunit of leidingwerk. De warmtepomp wordt in de fabriek gevuld en getest.
Externe warmtepomp
Een lucht-water- of water-waterwarmtepomp levert warm of koud water aan de batterijen in de LBK. Eén warmtepomp kan dan meerdere kasten en ook andere afgiftesystemen voeden. Volgens CIBSE geeft dat meer vrijheid in plaatsing en onderhoud. Door de lagere watertemperatuur van een warmtepomp moeten de batterijen vaak groter worden dan bij een cv-ketel.
Ja. Op de Energielijst 2026 staat de luchtbehandelingskast met warmteterugwinning voor nieuwe bedrijfsgebouwen (code 210800) en voor bestaande gebouwen (code 210801). Voor nieuwbouw geldt onder meer een thermisch rendement van minimaal 83%, voor bestaande gebouwen minimaal 78%, of een Eurovent-energieklasse A+ of A. Via de Energie-investeringsaftrek trekt u 40% van de investering af van de fiscale winst. Ook lucht-waterwarmtepompen staan op de Energielijst, onder voorwaarden zoals een halogeenvrij koudemiddel.
Is warmteterugwinning verplicht?
Voor nieuwe gebalanceerde ventilatie-units voor niet-residentiële toepassingen wel, onder de Ecodesign-verordening. Voor bestaande installaties kan het verplicht zijn via de energiebesparingsplicht.
Wat is het rendement van een warmtewiel?
RVO noemt ongeveer 70%. Moderne wielen halen volgens vakbladen tot 85%.
Kan een LBK met warmtepomp ook koelen?
Ja, als de warmtepomp omkeerbaar is. Fabrikanten leveren geïntegreerde warmtepompen in omkeerbare uitvoering, en ook veel externe warmtepompen kunnen koelen.
Kan ik warmteterugwinning toevoegen aan een bestaande kast?
Vaak wel, met een twincoil-systeem. Lees meer in ons artikel luchtbehandelingskast optimaliseren of renoveren.
Klima Groep ontwerpt ventilatie met warmteterugwinning en combineert die met warmtepomptechniek tot één klimaatsysteem. Wij berekenen het benodigde vermogen, kiezen het type terugwinning dat past bij uw gebouw en stemmen de luchtbehandeling af op de bestaande of nieuwe installatie.
Bekijk de pagina's luchtbehandelingskasten en warmtepomp- en koeltechniek, of neem contact op via 0546 589 000.
