Een VRF-systeem koelt en verwarmt meerdere ruimtes vanuit één buitenunit. Lees hoe het werkt, welke varianten er zijn en wat de F-gassenregels betekenen.
Een VRF-systeem is een centraal aircosysteem waarbij één buitenunit, of een set gekoppelde buitenunits, meerdere binnenunits in een gebouw voedt. VRF staat voor Variable Refrigerant Flow: het systeem past de hoeveelheid koudemiddel per binnenunit continu aan op de vraag. Daardoor kan elke ruimte een eigen temperatuur krijgen, terwijl er maar één buiteninstallatie nodig is. VRF wordt veel toegepast in kantoren, hotels, scholen, winkels en zorggebouwen. In dit artikel leest u hoe een VRF-systeem werkt, welke varianten er zijn en waar u op let bij de keuze.
Een VRF-systeem bestaat uit drie delen:
De Europese Commissie omschrijft VRF als een doorontwikkeling van multi-split: één buitenunit met meerdere binnenunits, waarbij de hoeveelheid koudemiddel naar elke binnenunit varieert. De term VRV wordt ook veel gebruikt. VRV is een merknaam van Daikin, dat de techniek in 1982 introduceerde. VRF is de algemene term.
De buitenunit pompt koudemiddel naar de binnenunits. In koelstand neemt het koudemiddel in de binnenunit warmte op uit de ruimte en voert die naar buiten af. In verwarmingsstand werkt het systeem als warmtepomp en haalt het warmte uit de buitenlucht. De inverter regelt het vermogen op wat de binnenunits samen vragen. Draait maar een deel van de ruimtes, dan draait de compressor zachter.
Binnenunits zijn er in verschillende uitvoeringen: wandmodellen, cassettes in het plafond, vloermodellen, onderbouwmodellen en kanaalmodellen die via een kanaal meerdere roosters voeden.
VRF-warmtepomp
Alle binnenunits staan tegelijk op koelen of tegelijk op verwarmen. Binnen die stand regelt elke ruimte zijn eigen temperatuur. Dit past bij gebouwen waar alle ruimtes ongeveer dezelfde vraag hebben.
VRF met warmteterugwinning
De ene ruimte koelt terwijl de andere verwarmt. De warmte die een gekoelde ruimte afgeeft, wordt gebruikt om een andere ruimte te verwarmen. Dat is zinvol in gebouwen met een zonzijde en een schaduwzijde, of met serverruimtes naast kantoren. Fabrikanten doen dit met een derde koudemiddelleiding of met een verdeelbox in een tweepijpssysteem.
Hybride of watervoerende VRF (HVRF)
Het koudemiddel loopt alleen van de buitenunit naar een verdeelbox. Van de verdeelbox naar de binnenunits stroomt water. Staat de verdeelbox buiten de werkruimtes, dan zit er in die ruimtes geen koudemiddel. Lees meer in ons artikel VRF of HVRF en op de pagina over watervoerende aircosystemen.
Dat verschilt per fabrikant en serie. Een voorbeeld uit de technische documentatie van één grote fabrikant: een VRF-buitenmodule met warmteterugwinning heeft een koelvermogen van 22,4 tot 56,0 kW, er kunnen tot 64 binnenunits op worden aangesloten en de totale leidinglengte mag tot 1.000 meter zijn. Grotere gebouwen krijgen meerdere modules of meerdere systemen. Het werkelijke aantal binnenunits hangt af van de verhouding tussen het vermogen van de binnenunits en dat van de buitenunit.
Oudere VRF-systemen werken met R410A (GWP 2.088). Nieuwere series werken met R32 (GWP 675), en er bestaan ook VRF-systemen op CO2. De Europese F-gassenverordening (EU) 2024/573 verbiedt vanaf 1 januari 2029 nieuwe split-systemen boven 12 kW met een koudemiddel met een GWP van 750 of hoger, en vanaf 1 januari 2033 met een GWP van 150 of hoger, tenzij veiligheidseisen op de locatie anders vereisen. Fabrikanten zoals Daikin rekenen VRF tot deze categorie; de verordening noemt VRF niet apart. Nieuwe VRF-systemen op R410A verdwijnen daarmee. Voor systemen boven 12 kW blijft R32 mogelijk tot 1 januari 2033.
Bestaande VRF-systemen op R410A mogen blijven draaien en worden onderhouden. Lees meer in ons artikel welke koudemiddelen worden verboden.
Lekcontrole en veiligheid
Een VRF-systeem bevat al snel meerdere kilo's koudemiddel. Vanaf 5 ton CO2-equivalent is periodieke lekcontrole verplicht. Dat komt overeen met ongeveer 2,4 kg R410A of 7,4 kg R32. Bij R32 in bezette ruimtes stelt de productnorm IEC 60335-2-40 eisen aan de maximale hoeveelheid koudemiddel per ruimte. Een grote fabrikant lost dat op met lekdetectie in de binnenunits en afsluiters die het koudemiddel bij een lek insluiten.
Een VRF-systeem zorgt voor koeling en verwarming, maar niet voor verse lucht. In de meeste gebouwen wordt het daarom gecombineerd met een ventilatiesysteem met warmteterugwinning.
Wat is het verschil tussen VRF en VRV?
VRV is de merknaam van Daikin, VRF de algemene term. Volgens Daikin gaat het om dezelfde techniek.
Wat is het verschil tussen VRF en multi-split?
Bij multi-split loopt van elke binnenunit een eigen leidingpaar naar de buitenunit en zijn het aantal units en de leidinglengte beperkt. Een VRF-systeem werkt met een gedeeld leidingnet en kan veel meer binnenunits voeden, over grotere afstanden.
Kan een VRF-systeem verwarmen?
Ja. Een VRF-systeem werkt als lucht-luchtwarmtepomp en kan koelen en verwarmen. Met warmteterugwinning kan het beide tegelijk in verschillende ruimtes.
Ververst een VRF-systeem de lucht?
Nee. Het koelt en verwarmt de lucht in de ruimte. Voor verse lucht is een aparte ventilatie nodig, zoals een luchtbehandelingskast met warmteterugwinning.
Wat kost een VRF-systeem?
Dat hangt af van het aantal ruimtes, het vermogen en het leidingwerk. Lees meer in ons artikel VRF-systeem kosten en terugverdientijd.
Klima Groep ontwerpt en realiseert centrale aircosystemen van het type VRF en watervoerend, veelal gecombineerd met ventilatie met warmteterugwinning. Wij bekijken uw gebouw, het gebruik per ruimte en de technische mogelijkheden, en adviseren het systeem dat past: VRF of watervoerend, hybride of all-electric. Na de oplevering verzorgen wij het onderhoud en de lekcontroles.
Bekijk onze pagina airconditioning VRF en Water Flow of neem contact op via 0546 589 000 voor een vrijblijvend adviesgesprek.
